Odpowiedzialność członka zarządu

Blog o odpowiedzialności członków zarządu - zwłaszcza w razie bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce

Naliczanie odsetek w roszczeniu z art. 299 KSH

W poprzednich wpisach omawialiśmy zagadnienia związane z wnoszeniem powództwa przeciwko członkom zarządu spółki na podstawie art. 299 KSH.

 

Przypomnijmy, że zgodnie z treścią wyżej wymienionego artykułu jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Członek zarządu może się jednak uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.

 

Co wchodzi w zakres wspomnianej odpowiedzialności? Czy do niewyegzekwowanej wierzytelności można również doliczyć odsetki za opóźnienie lub zwłokę w spłacie tej należności?

 

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 118/06, OSNC 2007, nr 9, poz. 136) odpowiedzialność członków zarządu na podstawie art. 299 KSH oprócz dochodzonej wierzytelności obejmuje także należne od spółki odsetki za opóźnienie lub zwłokę w spłacie tej należności.

 

Ponadto, w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2016 roku (V CSK 579/15) wskazuje się na sposób sformułowania żądania pozwu przeciwko członkowi zarządu w zakresie przysługującego wierzycielowi, zgodnie z tytułem wykonawczym wobec spółki, roszczenia odsetkowego. W przytoczonym orzeczeniu wskazano, że w ramach odszkodowania przewidzianego w art. 299 § 1 KSH niezaspokojony wierzyciel spółki może dochodzić należnych mu odsetek za okres do chwili zażądania od członków zarządu spółki z o.o. zapłaty jej długów. Biorąc pod uwagę treść wyroku wierzyciel dochodzący od członka zarządu roszczeń na podstawie art. 299 KSH powinien skapitalizować w pozwie odsetki należne mu od spółki, wskazać je jako składnik roszczenia głównego, a nadto ma prawo od takich odsetek naliczyć dalsze odsetki od momentu wymagalności jego roszczenia wobec członków zarządu.

 

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym w świetle art. 299 KSH

Zgodnie z treścią art. 485 §1 KPC  „Sąd wydaje nakaz zapłaty, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie są udowodnione dołączonym do pozwu:

1) dokumentem urzędowym;

2) zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem;

3) wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu;

4) zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i niezapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym”.

 

Wystąpienie wyżej wymienionych przesłanek umożliwia organowi orzekającemu wydanie w postępowaniu nakazowym nakazu zapłaty. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na fakt, że sąd rozpoznaje sprawę w postępowaniu nakazowym na pisemny wniosek powoda zgłoszony w pozwie. Zatem, aby stworzyć sobie możliwość wydania nakazu zapłaty należy taki wniosek zawrzeć w piśmie inicjującym postępowanie.

 

Z praktycznego punktu widzenia, w sprawach z zakresu odpowiedzialności członków zarządu podstawą wydania nakazu zapłaty najczęściej mogą okazać się dokumenty urzędowe (m.in. tytuł wykonawczy, odpis z KRS, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego).

 

Biorąc pod uwagę powyższe należy stanąć na stanowisku, że w postępowaniach z art. 299 KSH sąd wyda nakaz zapłaty, jeżeli powód w treści pozwu wskaże wniosek o rozpatrzenie sprawy w postępowaniu nakazowym oraz wystąpi jedna z wyżej wymienionych przesłanek.

Właściwość sądu w sprawach przeciwko członkom zarządu z art. 299 KSH

Wniesienie pozwu przeciwko członkom zarządu wymaga określenia właściwości rzeczowej oraz miejscowej sądu, który będzie miał możność rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. W przypadku, gdy pozew zostanie wniesiony do sądu, który ze względu na swoją lokalizację lub materię, którą się zajmuje będzie niewłaściwy, czas trwania postępowania wydłuży się z uwagi na konieczność przekazania sprawy do sądu właściwego.

 

Właściwość rzeczowa

W przypadku określenia właściwości rzeczowej na pomoc przychodzą nam odpowiednie przepisy kodeksu postępowania cywilnego, które określają, że jeżeli wartość przedmiotu sporu przekracza kwotę 75.000,00 złotych to sprawę należy skierować do sądu okręgowego. Gdy roszczenie opiewa na kwotę niższą to w tej sytuacji sprawa winna trafić do sądu rejonowego.

 

Właściwość miejscowa

Zgodnie z poglądem orzecznictwa (Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 18 kwietnia 2013 roku, sygn. akt I ACz 627/13) do określenia właściwości miejscowej należy zastosować przepisy art. 27 §1 KPC oraz art. 35 KPC, które kolejno określają, że właściwym będzie sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej albo sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

 

Odpowiedni wydział sądu

Oprócz określenia właściwości miejscowej sądu w piśmie procesowym należy określić odpowiedni wydział, do którego sprawa ma trafić. W przypadku spraw z art. 299 k.s.h. jeżeli powód prowadzi działalność gospodarczą, właściwym będzie Wydział Gospodarczy określonego Sądu, gdyż roszczenie dotyczące odpowiedzialności członków zarządu ma związek z prowadzoną działalnością gospodarczą. Warto zwrócić uwagę, że nie w każdym sądzie znajduje się wydział gospodarczy i w wypadku jego braku, sprawa zostanie skierowana do innego sądu, który będzie miejscowo właściwy.

 

Jak i za co odpowiadają wspólnicy sp. z o.o.?

Chociaż za zobowiązania spółki z o. o. odpowiada sama spółka jako osoba prawna nie wyklucza to odpowiedzialności wspólników tej spółki. Wspólnik sp. z o. o. odpowiada za cudze zobowiązania z tytułu nienależnych wypłat oraz w okresie tzw. spółki z o. o. w organizacji wobec osób trzecich oraz wobec spółki za czynności w tym okresie podejmowane. Zróżnicowanie odpowiedzialności wspólnika jest uzależnione od typu reprezentacji.

Jeżeli wspólnik działa osobiście w imieniu sp. z o. o. ponosi w zasadzie odpowiedzialność nieograniczoną za zaciągnięte zobowiązania solidarnie ze spółką i innymi podmiotami działającymi w imieniu tej spółki. Jeżeli jednak wspólnik nie podejmował żadnych działań, jego odpowiedzialność jest ograniczona do wysokości nieniesionych wkładów.

Jeżeli wspólnik wniesie do spółki wadliwy aport (wkład niepieniężny do mienia spółki) jest on zobowiązany do wyrównania spółce różnicy między wartością umowną a zbywczą aportu. Natomiast jeżeli wspólnik aport ten wnosi ze znacznie zawyżoną wartością również jest on zobowiązany do wyrównania wartości powyżej określonej różnicy, jednak solidarnie z członkami zarządu zgłaszającymi spółkę do KRS.

Jak i za co odpowiada członek rady nadzorczej w spółce z o.o.?

Jeżeli w spółce z o. o. funkcjonuje rada nadzorcza jej członkowie odpowiadają wobec spółki jeżeli w wyniku zaniedbań członka rady spółka ta poniesie szkodę. Członek rady nadzorczej ponadto odpowiada za wobec spółki za szkody powstałe w wyniku zaniechania lub działania sprzecznego z prawem lub postanowieniami umownymi, chyba, że nie ponosi winy. Za naruszenie sprawozdań finansowych członek rady nadzorczej odpowiada również wobec spółki.

Jak i za co odpowiada prokurent w spółce z o.o.?

Prokurent nie ponosi odpowiedzialności takiej jak likwidator i członek zarządu z art. 299 K.S.H. mimo ciągłego sporu w doktrynie. Mimo art. 21 ustawy prawo upadłościowe mówi jednak, że obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spoczywa na osobach powołanych do reprezentowania i prowadzenia spraw spółki – prokurent również nie ponosi odpowiedzialności. Prokurent odpowiada więc jedynie w bardzo wąskim zakresie w przypadku przekroczenia udzielonej mu prokury oraz działania w imieniu spółki bo wygaśnięciu umocowania. Prokurent również ponosi odpowiedzialność jeżeli ze swojej winy wyrządził swoim działaniem szkodę innej osobie.