Odpowiedzialność członka zarządu

Blog o odpowiedzialności członków zarządu - zwłaszcza w razie bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce

Absolutorium a odpowiedzialność członka zarządu

W doktrynie prawa handlowego wiele wątpliwości budzi kwestia odpowiedzialności członków zarządu wobec spółki w sytuacji udzielenia im absolutorium przez wspólników spółki.

Absolutorium do akt woli potwierdzający prawidłowość funkcjonowania władz spółki. Jego udzielenie lub nieudzielanie nie wpływa na kształtowanie się odpowiedzialności członka zarządu zarówno wobec wierzycieli jak i spółki.

 

Stwierdzić należy, że fakt udzielenia członkowi zarządu absolutorium nie przekreśla możliwości dochodzenia przez spółkę odszkodowania za wyrządzony przez niego uszczerbek. Uchwała w przedmiocie absolutorium nie ma bowiem bezpośredniej skuteczności w odniesieniu do stosunków zewnętrznych spółki, a wywołuje jedynie skutki wewnątrzkorporacyjne.

 

W przypadku powstania zobowiązań spółki wobec osób trzecich odpowiedzialność członka zarządu nie znika za sprawą udzielonego mu absolutorium. Zupełnie inaczej wygląda natomiast kwestia odpowiedzialności członka zarządu wobec spółki. Co do zasady udzielenie absolutorium członkowi zarządu powoduje zwolnienie go z odpowiedzialności za wyrządzoną spółce szkodę, chyba że działania członka zarządu wobec wspólników miały charakter tajny a spółki poniosła straty, w szczególności w okresie nieobjętym udzielonym członkowi absolutorium. Członek zarządu odpowiada także wobec spółki za świadome zgłoszenie przez wspólników do rejestru zawyżonych aportów oraz nieprawidłowej wypłaty pieniężnej na rzecz jednego ze wspólników.

 

Niemniej jednak, podjęcie uchwały o udzieleniu absolutorium nie pozostaje całkowicie prawnie irrelewantne, stanowi ono bowiem wyraz akceptacji działań danego członka zarządu, choć nie zwalnia go z odpowiedzialności za wyrządzoną spółce szkodę. Przypomnieć zatem należy, że uchwała w przedmiocie udzielenia członkowi zarządu absolutorium dotyczy jedynie prawidłowości pełnienia przez niego obowiązków, nie zaś zwolnienia z odpowiedzialności za szkodę czy też złożenia przez spółkę oświadczenia woli o zrzeczeniu się przez spółkę roszczeń odszkodowawczych.

Spółka z o. o. a szkody i roszczenia

Przepisy prawa wskazują, że wszelka aktywność członków zarządu związana z działalnością operacyjną oraz rozporządzaniem majątkiem powinny cechować się wysokim stopniem staranności – właściwym dla profesjonalistów. Ma to szerokie poparcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Skutkuje to niemożnością powoływania się przez członka zarządu na swoją niewiedzę lub brak doświadczenia w przypadku wyrządzenia spółce szkody. Od odpowiedzialności członek zarządu może uwolnić się jedynie w sytuacji, gdy udowodni swój brak winy przy bezprawnym i szkodliwym działaniu.

 

Actio pro socio – powództwo o naprawienie szkody wyrządzonej spółce a także środek nadzoru korporacyjnego – może wytoczyć każdy ze wspólników.

 

Przesłanki i możliwość wniesienia takiego powództwa przewiduje art. 295 § 1 k.s.h., który mówi, że powództwo można wnieść, jeżeli w terminie jednego roku od ujawnienia czynu wyrządzającego szkodę przedstawiciele spółki nie wytoczyli powództwa o naprawienie szkody. Uprawnienie to jest niezależne od wielkości udziałów w spółce i ma charakter ochrony indywidualnego interesu wspólnika. Warto również nadmienić, że mimo fikcji prawnej polegającej na występowaniu w imieniu spółki pozywający wspólnik zawsze działa we własnym imieniu.

 

W przypadku wytoczenia powództwa przez wspólnika na podstawie art. 295 oraz w razie upadłości spółki, osoby obowiązane do naprawienia szkody nie mogą powoływać się na uchwałę wspólników udzielającą im absolutorium ani na dokonane przez spółkę zrzeczenie się roszczeń o odszkodowanie.

 

Członek zarządu musi naprawić powstałe szkody gdy – zgodnie z art. 293 K.S.H. – jego działanie lub zaniechanie było sprzeczne z prawem lub postanowieniami umowy spółki, spółka poniosła szkodę i istnieje związek przyczynowy między zachowaniem osoby odpowiedzialnej a powstaniem szkody. Warto nadmienić, że przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Odpowiedzialność ta może mieć charakter solidarny, jeżeli wyrządzających szkodę było kilku a stosować ją można także do byłych członków zarządu po ujawnieniu szkody.

Odpowiedzialność członka zarządu za szkody wyrządzone przez spółkę z o. o.

Zasiadanie w organach zarządczych przedsiębiorstw wiąże z prestiżem, ale także ogromną odpowiedzialnością: zarówno za ich działalność operacyjną jak i finansową. W praktyce wielokrotnie mamy do czynienia nienależytym wykonywaniem powierzonych obowiązków przez członków zarządu spółek, co w konsekwencji może prowadzić do poniesienia przez nich dwóch rodzajów odpowiedzialności – cywilnoprawnej oraz karnoprawnej.

 

Odpowiedzialność o charakterze cywilnoprawnym

1. Członkowie zarządu spółki z o. o. odpowiadają wobec wierzycieli kierowanej przez siebie spółki na zasadach określonych w kodeksie spółek handlowych. Warto zaznaczyć, że odpowiedzialność ta nie ma charakteru odszkodowawczego a jedynie zobowiązaniowy.

 

2. Odpowiedzialność członków zarządu spółek kapitałowych za umyślne lub wywołane w wyniku niedbalstwa podanie fałszywych danych w oświadczeniu składanym sądowi rejestrowemu w procesie wnoszenia do majątku spółki wkładów na pokrycie kapitału zakładowego w wymaganej przez prawo większości kształtują art. 291 i 479 K.S.H. Odpowiedzialność ta ma charakter solidarny wraz ze spółką i ograniczona jest terminem do 3 lat od dnia zarejestrowania spółki lub rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego. W przypadku zobowiązań członek zarządu spółki odpowiada więc nawet jeżeli jego działanie nie było związane z powstaniem zobowiązania.

 

3. Zgodnie z art. 299 K.S.H. członkowie zarządu za zobowiązania spółki w przypadku w którym egzekucja przeciwko spółce jest bezskuteczna (bezskuteczność egzekucji zobowiązania stanowi główną przesłankę odpowiedzialności) odpowiadają za te zobowiązania solidarnie.

Odpowiedzialność zarządu spółki z o.o. za zobowiązania spółki wobec osób trzecich może zostać skutecznie ograniczona, jeżeli:

  • we właściwym czasie zostanie zgłoszony wniosek do sądu o ogłoszenie upadłości lub likwidacji albo rozpoczęto postępowanie układowe;
  • ewentualnie: niezłożenie wyżej wymienionych wniosków nastąpiło bez winy zarządu;
  • albo niezłożenie wniosków w odpowiednim czasie nie spowodowało szkody dla wierzycieli.

Ten rodzaj odpowiedzialności, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (patrz. III CZP 72/2008 z dnia 7 listopada 2008 r.) ma charakter odszkodowawczy. Daje to możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności wskutek wykazania braku szkody po stronie wierzyciela.

 

Odpowiedzialność o charakterze karnoprawnym

Odpowiedzialność członków zarządu o charakterze karnoprawnym uregulowana jest w art. 585-595 K.S.H. Przesłanką odpowiedzialności karnej jest działanie na szkodę spółki przy uczestnictwie w powstaniu spółki lub pozostawaniu członkiem jej zarządu. Członek zarządu działający na szkodę spółki naraża się na sankcję karną w postaci pozbawienia wolności do lat 5 i grzywny. Karane podobnym zakresem karnym jest również udzielenie pomocy i  nakłanianie do popełnienia wyżej opisanego czynu. Kodeks Spółek Handlowych zakazuję pod groźbą kary szereg mniej istotnych zaniechań jak np. wydanie przez przedstawicieli spółki z o. o. dokumentów na okaziciela lub na zlecenie na udziały w przedmiotowej spółce ale także ogłaszanie fałszywych informacji o kondycji spółki, zaniechanie zwoływania zgromadzenia wspólników czy niewywiązanie się z innych obowiązków członków zarządu nałożonych na nich Kodeksem Spółek Handlowych.

Witaj!

Szanowny czytelniku!

Na wstępie pragnę Cię powitać na moim blogu.

Jeżeli trafiłeś tutaj to znaczy, że potrzebujesz merytorycznego wsparcia i fachowej wiedzy z zakresu odpowiedzialności jaką ponoszą członkowie zarządów spółek kapitałowych.

Ta niełatwa materia nastręcza wielu problemów polskim przedsiębiorcom. Wielu z nich regulacje wydają się skomplikowane, wzajemnie sprzeczne i niedostosowane do realiów obrotu gospodarczego i prowadzonej działalności.

Po to właśnie powstał ten blog – aby rozwiać Twoje wątpliwości i w najprostszy sposób wyjaśnić Ci trudne zagadnienia związane z odpowiedzialnością członków zarządów spółek kapitałowych.

Mam nadzieję, że znajdziesz tutaj to czego szukasz i uzyskasz odpowiedzi na nurtujące Cię pytania.

Miłej lektury!