Odpowiedzialność członka zarządu

Blog o odpowiedzialności członków zarządu - zwłaszcza w razie bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce

Jakie są konsekwencje skazania członka zarządu?

Wszystko rozbija się o rodzaj popełnionego przestępstwa w wyniku, którego doszło do skazania. Jeżeli jest to jeden z czynów zabronionych typizowanych w kodeksie spółek handlowych wówczas skazanie eliminuje możliwość powołania skazanego na członka zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo na stanowisko likwidatora spółki. Jeżeli jednak jest to czyn zabroniony typizowany w kodeksie karnym tj. przestępstwo przeciwko ochronie informacji (art. 265 – art. 269b kk), wiarygodności dokumentów (art. 270 – art. 277 kk), mieniu (art. 279 – art. 295 kk), obrotowi gospodarczemu (art. 296 – art. 309 kk), obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi (art. 310 – art. 316 kk), czy też przestępstwa stypizowane w art. 587, art. 590 oraz art. 591 ksh, wówczas skazany nie może również zostać powołany na w/w funkcję a jeżeli do skazania doszło w trakcie sprawowania mandatu członka zarządu mandat ten wygasa z mocy prawa a skazany winien być bez zbędnej zwłoki usunięty z Krajowego Rejestru Sądowego.

Odpowiedzialność karno-skarbowa członka zarządu – za co może zostać skazany?

Niełatwe zadanie członka zarządu dodatkowo utrudnione jest przez szereg sankcji za nielegalne działania, których – świadomie lub nie – może dokonać członek zarządu.

Skupmy się jednak na czynach o charakterze karno-skarbowym.

Na odpowiedzialność karno-skarbową naraża się ten, kto w celu późniejszego wykorzystania podrabia lub przerabia fakturę w zakresie okoliczności faktycznych mogących mieć znaczenie dla określenia należności publicznoprawnej lub jej zwrotu lub takiej faktury jako autentycznej używa. Za przestępstwo to grozi sankcja karna w postaci pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Odpowiedzialności karno-skarbową ponosi ten, kto zajmuje się finansowymi aspektami prowadzenia spółki, ale jedynie za czyny umyślne. Nieświadomość jednak nie wyłącza umyślności. Spółka z o. o. odpowiada w sposób posiłkowy gdy przestępstwo lub wykroczenie skarbowe zostało dokonane przez członka jej zarządu, pełnomocnika lub inną osobę działającą w jej imieniu.

Przestępstwa i wykroczenia skarbowe, charakterystyczne dla pełnienia funkcji członka zarządu to m.in. nieprowadzenie lub nieprzechowywanie księgi (rachunkowej, podatkowej) we właściwym miejscu (art. 60 k.k.s.), nieterminowa wpłata podatku przez płatnika (art. 77 k.k.s.), nierzetelne albo wadliwe prowadzenie księgi (art. 61 k.k.s.) i uchybienie w zakresie zgłoszenie identyfikacyjnego bądź aktualizacyjnego (art. 81 k.k.s.).

Jak członek zarządu może bronić się przed odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe spółki?

Członek zarządu – by uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowej spółki – musi udowodnić, że złożył we właściwym terminie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazać, że niezłożenie takiego wniosku lub zaniechanie wszczęcia postępowania układowego nastąpiło bez winy członka zarządu. Ponadto członek zarządu może wskazać mienie spółki, z którego egzekucja zaspokoi zaległość podatkową wobec organu podatkowego.

Odpowiedzialność zarządu za zobowiązania podatkowe spółki

Odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. w konsekwencji może doprowadzić do egzekucji z ich prywatnego majątku, a wszystkie aktywa w nim znajdujące uwzględnić na poczet zaległości podatkowych spółki. Należy mieć na uwadze, że odwołanie zarządu lub rezygnacja któregoś z jego członków nie spowoduje uwolnienia się od tej odpowiedzialności.

W przypadku bezskuteczności egzekucji zobowiązań podatkowych od spółki z o. o. członkowie zarządu odpowiadają za te zobowiązania, ale tylko za ten okres w którym sprawowali funkcję członków zarządu.

 

 

Zgodnie z art. 116 Ordynacji Podatkowej za zaległości podatkowe odpowiadają w sposób solidarny członkowie zarządu spółki  całym swym majątkiem ale tylko wtedy gdy w/w egzekucja z majątku spółki w części lub całości okazała się bezskuteczna. Przepis wskazuje, ze członkowie zarządu spółki z o.o. mogą swoimi prywatnymi majątkami odpowiadać przede wszystkim za te zobowiązania podatkowe spółki, których termin płatności upływał w czasie, gdy pełnili obowiązki członka zarządu. Zmiana zarządu nie uchyla tej odpowiedzialności.

 

Zgodnie z polską ordynacją podatkową wydanie przez organ podatkowy decyzji o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki, muszą być spełnione przesłanki pozytywne:

 

1. nieskuteczność egzekucji przeciwko spółce;

2. pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, kiedy upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, które następnie przekształciło się w zaległość podatkową.

 

Istnieje jednak możliwość uwolnienia się od tej odpowiedzialności wykazując, że:

1. członek zarządu dokonał zgłoszenia wniosku o upadłość lub wszczął postępowanie układowe we właściwym czasie;

2. ewentualne niezgłoszenie wniosków o wszczęcie tych postępowań nastąpiło bez winy członka zarządu;

3. wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

 

Udowodnienie wyżej wymienionych przesłanek negatywnych zwalnia członków zarządu z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe.

 

 

 

 

Jak dokonać rozliczenia z członkiem zarządu, gdy ten spłaci długi spółki?

W jaki sposób kształtuje się prawo do rozliczenia z członkiem organu zarządzającego przedsiębiorstwem w sytuacji, gdy ten dokona samodzielnego spłacenia długu spółki na własny rachunek?

 

Zgodnie z brzmieniem przepisów zawartych w art. 519-521 Kodeksu cywilnego dług spłacony przez jednego z członków zarządu wobec wierzycieli-kontrahentów przestaje być długiem spółki wobec tych wierzycieli, ale dalej pozostawia spółce długi – tyle, że wobec spłacającego członka zarządu. Dług taki może zostać zmieniony (w części lub całości) na kapitał zakładowy spółki w taki sposób, ze wspólnicy spółki używają zobowiązania do podwyższenia kapitału zakładowego i pokrywają go. Wierzytelność może zostać również przeniesiona do kapitału zapasowego w celu optymalizacji kosztów.

 

Po porozumieniu wspólnicy mogą zwolnić spółkę od długu uchwałą – dług taki staje się wówczas dochodem spółki i podlega opodatkowaniu.

 

Metody te nie zwalniają jednak członków zarządu z odpowiedzialności wobec wierzyciela.

Subsydiarna odpowiedzialność członków zarządu

Zarząd spółki odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie przedsiębiorstwa oraz jego stabilność finansową. Na członkach zarządu spoczywa ogromna odpowiedzialność, przede wszystkim w zakresie należytego gospodarowania majątkiem.

 

W przypadku gdy egzekucja wierzyciela z mienia spółki okaże się bezskuteczna, wówczas to członkowie zarządu spółki odpowiadają w sposób solidarny a jej zobowiązania. Co więcej – odpowiedzialność członków zarządu wobec osób trzecich może zostać ograniczono, jeżeli członkowie zarządu udowodnią, że we właściwym terminie rozpoczęli postępowanie układowe albo gdy we właściwym terminie złożyli oni wniosek o likwidację lub upadłość spółki. Ograniczenie odpowiedzialności jest także skutkiem udowodnienia, że niezłożenie wniosków o likwidację lub upadłość odbyła się bez winy członków zarządu albo gdy niezłożenie wniosków w prawidłowym terminie nie spowodowało szkody wierzycieli.